THẾ  NÀO    HIẾU ĐẠO ?

 

    Một câu hỏi rất b́nh thường, đó là một hạnh đầu tiên của Bát Chánh Hạnh mà giới b́nh dân nào cũng học, cũng biết, cũng thuộc ḷng, thế tại sao hôm nay Thầy lại đề cập?

 

    Cũng bởi con người ai cũng biết nhưng xă hội th́ lại thiếu vắng, như vậy sự biết, hiểu của con người về Hạnh nầy cũng cần coi lại, cũng rất thiếu vắng, sai sót như cái thiếu vắng hạnh nầy ngoài xă hội.

 

    Hiếu Hạnh là một hạnh tṛn đầy nên:

Hiếu Hạnh cái hạnh của người từ dưới đối với người trên và người từ trên đối với người dưới.

 

    Con cái được sinh ra với thân thể, tuổi đời c̣n non nớt. V́ vậy, khó có thể nào đ̣i hỏi con cái biết thế nào là hạnh hiếu đúng đắn nhất khi người trên không hề khai thông và chỉ dẫn cho nó. Muốn con cháu ḿnh có được sự toàn vẹn, hiếu hạnh tṛn đầy, là 1 con người tốt thực sự th́ các bậc trưởng thượng phải cho con cháu ḿnh cơ hội để trở thành người tốt. Có như vậy nó mới hiểu thế nào là lễ đạo, hiếu đạo và đạo làm người.

 

    Người lớn không làm đèn soi, th́ lấy ǵ đ̣i ở thế hệ kế trở thành những ánh đuốc rực rỡ về đạo đức và trí tuệ. Nếu con cái ḿnh bất hiếu và bất nghĩa th́ chắc chắn con cái của chúng cũng sẽ là những người bất hiếu và bất nghĩa để trả lại cho cha mẹ chúng những ǵ mà cha mẹ chúng đă từng làm.

 

    Dạy cho người cũng giống như hành động phải ăn 1 trái cam chua mà người nào trên đời cũng phải có. Các bậc cha mẹ không can đảm ăn cho hết, không can đảm dạy cho ra lẽ cũng như vất trái cam chua ấy đi để cho qua chuyện th́ cả rừng cam chua sẽ mọc và câu trả lời cho các bậc cha mẹ ấy là: Sớm muộn ǵ, các bậc cha mẹ ấy sẽ ăn hết cả rừng cam chua và những loại con cháu loại “cam chua” ấy sớm muộn cũng sẽ bị người đời tiêu diệt.

 

    Thế nên, hạnh hiếu tṛn vẹn nhất là hạnh của người trên khai thông đạo hiếu cho con trẻ và sự hành, sự bước trên đường hiếu đạo của con trẻ.

 

    Hăy quan sát trong tất cả mọi gia đ́nh, mọi hoàn cảnh, dầu hoàn cảnh mỗi người 1 khác nhưng tất cả đều có mẫu số chung là các bậc cha mẹ như thế nào th́ con cái sẽ như thế ấy, các bậc cha mẹ truyền đạt cho con cháu như thế nào th́ sẽ nhận hậu quả từ sự truyền đạt ấy. Sự truyền đạt không nhất thiết là bài học, bài giảng, kinh nghiệm sống mà là cách sống, tư tưởng sống, sự hấp thu, sự ḥa đồng với xă hội chung quanh.

 

    Thời gian luôn thay đổi, con người trôi theo ḍng thời gian ấy cũng luôn thay đổi và con cái được sinh ra sẽ thay đổi theo ḍng thời gian mà cha mẹ nó trải qua. V́ vậy, trong một gia đ́nh có nhiều con cái, và chúng có nhiều tính t́nh khác nhau, đó không phải do trời sinh tính mà do chính cha mẹ của chúng sinh ra bản tánh của chúng. Có thể tính chất của người cha mẹ sẽ thay đổi theo ḍng thời gian nên nhiều khi trải qua một thời gian dài, người cha mẹ sẽ không nhận ra được diện mạo của ḿnh để lại trên đứa con được ra đời và được giáo dục trong thời gian ấy.

 

    Hăy nh́n cho thật kỹ và nghiệm cho thật kỹ, tất cả hậu quả ḿnh nhận được từ người con đều do chính bản thân cha mẹ đă tạo ra. Người con dầu hiểu đạo, dầu thực sự đang lập hạnh hiếu nhưng cái sơ hở, cái khiếm khuyết của người con được h́nh thành bởi cha mẹ chúng sẽ hằn lên chúng bởi những hành động tự nhiên của chúng nhưng nhiều khi đó là những hành động quyết định lên đời sống, tiến hóa của cha mẹ chúng mà chúng không hề biết, không hề thấy là hành động tự nhiên của ḿnh đă hại chính cha mẹ của chúng.

 

    Trong Phật Giáo, ai cũng hiểu đến quy luật luân hồi. Nên nhiều khi con cháu của ḿnh lại chính là ông bà và cha mẹ của ḿnh. V́ vậy, hạnh Hiếu đúng nghĩa nhất là sự hành đạo hiếu cũng như giúp cho người có cơ hội được hiếu.

 

    Người Á Đông thường tự hào là những dân tộc hiểu về Hiếu Đạo nhưng đó là t́nh thương cũng như đạo Hiếu của nhất thời, chỉ dừng ở mức: T́nh thương như nước từ trên chảy xuống như cha mẹ th́ thương con cái và con cái th́ ít thương cha mẹ, hay đạo hiếu là đạo dành cho con cái đối với người lớn, đối với ông bà, cha mẹ, Phật Trời.

 

    Thương và Hiếu của dân gian chỉ diễn ra ở nửa chu kỳ, nửa đoạn đường, nên vĩnh viễn sẽ không có sự tṛn. V́ thế, người ta sẽ không hiểu nổi tại sao Đại Hiếu Mục Kiền Liên Bồ Tát lại có thể thương nổi và dùng hạnh hiếu đối với một người mẹ của nhiều đời, nhiều kiếp của ḿnh.

 

    Lấy ngay ḿnh để thấy được câu trả lời, nếu 1 ai đó được chỉ ra cha mẹ của ḿnh ở .... kiếp trước! Liệu ḿnh có “thương” nổi người của kiếp trước ấy không?

 

    Con người tốt nhất ở đời chỉ thấy được một nữa của hiện tại nên không thể hiểu được t́nh thương và hiếu hạnh trong muôn kiếp nên con người sẽ không là Bồ Tát và vĩnh viễn sẽ không được giải thoát. Ai qua đời cũng được cầu nguyện, cầu siêu,... tôn giáo nào cũng có đầy nghi thức, nghi lễ để cầu nguyện cho người quá văng nhưng ngoài đời vẫn đầy ma, và trong đời sống vẫn đầy con người không khác chi ma quỷ cả. Điều ấy đă chứng minh: Con người không được giải thoát, con người không được tiến hóa v́ con người thiếu ở sự tṛn.

 

    Vô Vi Quy Nguyên đă chỉ ra sự tṛn đời, tức là tṛn ở mọi khía cạnh của đời sống. Hiếu Đạo cũng vậy! Hiếu hạnh với cha mẹ, ông bà, Phật Trời... chưa chắc là tṛn hiếu đạo nếu không chừa đường cho người kế tục có được tâm hiếu, đạo hiếu như ḿnh đang hành.

 

    T́nh thương phải như một ḍng nước từ nguồn, chảy ra biển cả để rồi phải trở về nguồn.

 

Dạy cho con cháu hiếu đạo như thế nào và con cháu biểu hiện ra sao tức là bản thân ḿnh hành hiếu đạo cỡ như thế ấy!                                            

 

 

Rằm tháng 8 năm 2008

 

 

Trong tang lễ đời, lễ nghi, tang chế dành cho một vị Huynh Trưởng ĺa thế luôn được các đệ tử tôn trọng và thi hành đứng đắn.

 
100_0855